Marsaxlokk i południe Malty. 🐟 Dzień wśród łodzi luzzu

Kolorowe łodzie luzzu z okiem na dziobie, targ rybny i świątynie starsze od piramid – południe Malty zmieścisz w jednym dniu, jeśli dobrze ułożysz kolejność. Jeśli możesz, zostaw na nie niedzielę: wtedy odbywa się targ, a z Valletty jeździ szybki autobus TD10.

Marsaxlokk: port, łodzie luzzu i targ

Południe to zupełnie inny dzień niż Valletta i Trzy Miasta po drugiej stronie Grand Harbour. Zamiast bastionów – port. Marsaxlokk to wioska rybacka nad zatoką, która jest drugim co do wielkości naturalnym portem Malty. Kołyszą się w nim luzzu, tradycyjne kolorowe łodzie rybackie z „okiem” malowanym na dziobie.

W 1989 r. do tej rybackiej wioski zajrzała wielka polityka: Marsaxlokk gościł szczyt Bush–Gorbaczow. Politycy wyjechali, łodzie zostały. W okolicy stoi też brytyjski Fort Delimara z 1881 r.

Niedzielny targ rybny

Targ odbywa się w niedzielę na nabrzeżu Xatt is-Sajjieda i pokazuje lokalne życie. Na straganach leżą ryby i owoce morza z nocnego i porannego połowu, a obok miód, dżemy, wino, warzywa, pamiątki i ubrania.

Godziny targu sprawdź na miejscu, na przykład w hotelu. W niedzielę dowiezie Cię tu szybka linia TD10 z Valletty, w ok. 25 minut. A co z tych ryb robi maltańska kuchnia? Podpowie tekst o kuchni maltańskiej.

St Peter’s Pool – na razie za płotem

Na cyplu Delimara są dwie ustronne, skaliste zatoczki do pływania. Jedną z nich, St Peter’s Pool, trzeba na razie skreślić z planu. Powód jest poważny.

1

2

3

4

1: Łodzie rybackie w zatoce Marsaxlokk, fot. Pradheep Rajendirane / Unsplash, 2: Kolorowa łódź luzzu, fot. Quentin Basnier / Unsplash, 3: Luzzu przy nabrzeżu w Marsaxlokk, fot. Kate Michalska / Unsplash, 4: Skalny łuk Blue Grotto z góry, fot. Bekah Bennett / Unsplash

Blue Grotto i Wied iż-Żurrieq

Blue Grotto leży na południowym wybrzeżu, w pobliżu Qrendi, a nad morzem stoi tu skalny łuk. Do groty pływa się łodziami z Wied iż-Żurrieq. Ale tylko przy spokojnym morzu. Przy fali rejsów nie ma, więc miej plan B: świątynie Ħaġar Qim i Mnajdra są kilka minut autobusem dalej. Ceny, godziny i długość rejsu sprawdź przy łodziach w Wied iż-Żurrieq.

Wolisz dojść pieszo? Do Wied iż-Żurrieq prowadzi szlak z klifów Dingli przez Fawwarę. O samych klifach przeczytasz w przewodniku po Mdinie i Rabacie.

Ħaġar Qim i Mnajdra – świątynie z listy UNESCO

Dwie świątynie megalityczne, 500 m od siebie. Ħaġar Qim stoi wyżej, Mnajdra – w dole zbocza. Ħaġar Qim zbudowano w latach 3600–3200 p.n.e. W tym samym czasie powstała najstarsza budowla Mnajdry. Jej świątynię południową postawiono później, w latach 3150–2500 p.n.e.

Od 1992 r. obie są na liście UNESCO, we wspólnym wpisie „Megalityczne świątynie Malty” z Ġgantiją na Gozo, Ta’ Ħaġrat, Skorbą i Tarxien. Od 2008 r. osłaniają je ochronne zadaszenia.

Audioprzewodnik ma 10 języków, w tym polski, a włączysz go kodem QR. W centrum dla zwiedzających są przekąski i szafki na rzeczy. Godziny od 4 stycznia 2027 r. sprawdź przed wyjazdem.

Kiedy słońce wchodzi do świątyni

Mnajdra ma swój spektakl. W równonoc, wiosną i jesienią, wschodzące słońce wpada przez drzwi świątyni południowej, prosto wzdłuż osi korytarza. W przesilenia oświetla krawędź zdobionej płyty w pierwszej komorze. Pokaz trwa od tysięcy lat.

Heritage Malta organizuje wtedy płatne wejścia o świcie (35 €). Bilety na równonoc wiosenną 2026 i przesilenie zimowe 2025 się wyprzedały. Termin na grudzień 2026 śledź więc w zakładce „What’s on” Heritage Malta.

1

2

3

4

1: Łuk skalny Blue Grotto, fot. Anastasiia Piastolova / Unsplash, 2: Klify przy Blue Grotto, fot. Viktor Bystrov / Unsplash, 3: Ħaġar Qim pod namiotem ochronnym, fot. Eva Darron / Unsplash, 4: Ryby na targu w Marsaxlokk, fot. Christian Seebeck / Unsplash

Għar Dalam – jaskinia z epoki lodowcowej

Słonie, hipopotamy i niedźwiedzie na Malcie? W epoce lodowcowej – tak. W Għar Dalam znaleziono kości słoni, hipopotamów, jeleni, niedźwiedzi, wilków, lisów, a nawet łabędzi i popielic. Część ma ponad 160 tys. lat. Widać na nich „regułę wysp”: na wyspach duże zwierzęta karłowacieją, a małe rosną. W górnej warstwie są najwcześniejsze ślady ludzi na Malcie, sprzed ok. 7400 lat.

Jaskinia ma 144 m długości, zwiedza się pierwsze 50 m. Obok jest małe muzeum z wiktoriańskimi gablotami pełnymi kości.

• Bilet: 6,50 €, ulgowy 5 € (12–17 lat, 60+, studenci), dzieci 6–11 lat 4 €, dzieci 1–5 lat bezpłatnie. Audioprzewodnik jest także po polsku.
• Godziny: wt.–niedz. 9:00–17:00, w poniedziałki zamknięte – latem i zimą.

Pobliskie stanowisko Borġ in-Nadur jest od 30.07.2026 zamknięte do odwołania z powodu robót drogowych. Wystarczy Ci więc zwykły bilet do Għar Dalam.

Hypogeum Ħal Saflieni i świątynie Tarxien

Hypogeum w Paoli odkrył w 1902 r. kamieniarz. Pod ziemią czekał kompleks na trzech poziomach, a najgłębsza sala leży 10,6 m pod poziomem ulicy. Używano go od 4000 do 1500 p.n.e., czyli przez dwa i pół tysiąca lat. Na liście UNESCO jest od 1980 r. Na dole może być naraz tylko 10 osób, dlatego rezerwuj jak najwcześniej.

• Rezerwacja obowiązkowa – bilety na stronie Heritage Malta. Ceny 2026: dorośli 35 €, młodzież 12–17 lat, 60+ i studenci 20 €, dzieci 6–11 lat 15 €. Dzieci poniżej 6 lat nie wchodzą.
• Last minute (50 €): tylko na dzień przed wizytą, kto pierwszy, ten lepszy – do 12:00 w Fort St Elmo, po 12:00 także w National Museum of Archaeology, Domvs Romana i w samym Hypogeum. Maks. 4 bilety na osobę, z wyjątkiem rodzin.
• Godziny: codziennie 10:00–18:00, latem i zimą.

Na wejście przyjdź 15 minut wcześniej, w pełnych, wygodnych butach. Szpilki, sandały i klapki odpadają. Zdjęć robić nie wolno, a audioprzewodnika po polsku nie ma.

Hypogeum odkrył kamieniarz, Tarxien – rolnik. W 1913 r. świątynie znalazł Lorenzo Despott. To cztery budowle megalityczne z późnego neolitu, a w epoce brązu, po 2000 p.n.e., urządzono tu cmentarz ciałopalny. Zobaczysz dolną część kolosalnego posągu w plisowanej spódnicy i płaskorzeźby ze spiralami i zwierzętami. Najcenniejsze oryginały są w National Museum of Archaeology w Valletcie.

Do Tarxien dojedziesz tymi samymi autobusami co do Hypogeum. Z przystanku Neolitici idzie się ok. 5 minut.

• Bilet: 6 €, ulgowy 4,50 € (12–17 lat, 60+, studenci), dzieci 6–11 lat 3 €. Z biletem do Hypogeum zapłacisz o połowę mniej, ale tylko w kasie.
• Godziny: od 1.11.2026 do 3.01.2027 codziennie 9:00–17:00 (do 31.10 – 10:00–18:00). Kładka jest dostępna dla wózków.

Południe Malty w jeden dzień – plan

Kolejność nie jest przypadkowa. Dzień zaczynasz od świątyń, Blue Grotto masz kilka minut dalej, a z Marsaxlokk wracasz prosto do Valletty.

Drugie pół dnia, bliżej Valletty: Hypogeum na zarezerwowaną godzinę, potem świątynie Tarxien i autobusem 82 dalej do Għar Dalam. W poniedziałki jaskinia jest zamknięta.

Wycieczki i rejsy z przewodnikiem

Bez przesiadek pojedziesz z wycieczką. Dwie propozycje (ceny z GetYourGuide, październik 2026):

• Jeśli masz jeden dzień i nie chcesz się przesiadać: Z Valletty z przewodnikiem: Marsaxlokk, Blue Grotto i Qrendi (link partnerski) – od ok. 166 zł.
• Jeśli chcesz zobaczyć zatoczki Delimary od strony morza: Marsaxlokk: 3-godzinny rejs – Peter’s Pool, ukryte zatoki i postoje na pływanie (link partnerski) – od ok. 115 zł. Zamknięcie dotyczy dojścia od lądu, ale pęknięty klif wisi nad miejscem kąpieli, więc sprawdź u organizatora aktualny program i postoje.

Jak dojechać na południe Malty

Na południe najwygodniej ruszać z Valletty: jeżdżą stąd autobusy 74, 81, 82 i 85. Jeśli dopiero wybierasz bazę, zajrzyj do porównania Gdzie spać na Malcie.

Bilety i karty Explore znajdziesz w tekście Komunikacja na Malcie, a autobusy z lotniska – w przewodniku po lotnisku na Malcie.

Najczęstsze pytania