Mellieħa. 🏖️ Mellieħa Bay, Czerwona Wieża i północ Malty

Na północy Malty stoi wioska, która miała przetrwać jeden film. Sweethaven z „Popeye’a” wciąż wisi nad zatoką, a obok czeka coś, czego skalista Malta wcale nie ma w nadmiarze: piasek. Największa piaszczysta plaża wyspy, złote zatoki na zachodzie i czerwona wieża, która pilnuje tego brzegu od XVII wieku.

Mellieħa: miasteczko i sanktuarium

Mellieħa zaczynała jako mała osada na grzbiecie nad zatoką Għadira. Przysiółek stał tu już w XV wieku, ale widok na morze działał w obie strony. Z morza dobrze widzieli go też piraci i Saraceni. Osada opustoszała na dwa stulecia. Mieszkańcy wrócili dopiero na początku XVIII wieku.

Dziś to kurort z dużymi willami na zboczach, który zachował trochę wiejskiego charakteru. Stare centrum zostało. Są w nim wąskie uliczki, uliczki-schody i plac przed kościołem parafialnym. Z tarasu kościoła widać całą zatokę Mellieħa i pola wokół niej.

Sanktuarium w jaskini

Pod kościołem kryje się kaplica w skale. Sanktuarium Matki Bożej z Mellieħy zaczęło się od naturalnej jaskini, jednej z wielu na północy wyspy. Dziś to sanktuarium narodowe. Ściany kaplicy pokrywają wota i obrazy od pielgrzymów.

Fresk Madonny z Dzieciątkiem ma piękną legendę. Miał go namalować św. Łukasz, który rozbił się u brzegów Malty razem ze św. Pawłem. Nowsze badania są mniej romantyczne i datują fresk na początek XIII wieku. Pielgrzymom to nie przeszkadza.

Swoją historię ma też główny łuk sanktuarium. Postawiono go w 1719 roku, gdy po długiej suszy mieszkańcy dziękowali Matce Bożej za łaskę. Napis na łuku mówi to krótko: „Tobie zaufali nasi przodkowie”.

Mellieħa Bay (Għadira): największa piaszczysta plaża Malty

Zatoka Mellieħa ma drugie imię. Na miejscu mówi się na nią Għadira, od dawnych salin i mokradeł tuż za plażą. Plaża leży między dwoma cyplami, osłonięta od otwartego morza. Piasek opada łagodnie, a woda jest płytka i przejrzysta, więc to klasyczna plaża dla rodzin z małymi dziećmi.

Część zatoki wydzielono na sporty wodne i windsurfing, a przy plaży są restauracje i dwa hotele. Osoby z niepełnosprawnościami mają tu dojazd wózkiem i specjalne wózki plażowe do jazdy po piasku. Autobusy zatrzymują się na przystanku Għadira, a za drogą, która oddziela plażę od mokradeł, zaczyna się rezerwat.

Rezerwat ptaków Għadira: z parkingu w ptasi azyl

Za plażą leży słonawe jezioro z solniskami. Przez wieki mieszkańcy Mellieħy robili tu sól. Potem saliny zamuliły się, a nowa droga odcięła je od plaży. W latach 60. o mało nie przejechała przez nie kolejna szosa, a wyschnięte dno jeziora służyło latem za parking dla plażowiczów. Parking zamiast ptaków.

Ptaki wygrały w 1978 roku, gdy Għadirę ogłoszono rezerwatem. Dwa lata później rząd przyjął plan BirdLife Malta, żeby przywrócić jezioro i słone łąki. Dziś to obszar Ramsar i Natura 2000. Większość gości to ptaki w przelocie, które zatrzymują się tu na odpoczynek przed dalszą drogą.

Kogo zobaczysz? Kokoszki są tu przez cały rok, zimą wypatrzysz też zimorodka i perkozka. Wiosną gniazdują tu szczudłaki i sieweczki rzeczne, a przy odrobinie szczęścia na płyciźnie odpoczywa warzęcha albo flaming.

Anchor Bay i wioska Popeye’a

W 1979 roku ekipa Roberta Altmana postawiła nad Anchor Bay całe miasteczko: Sweethaven z musicalu „Popeye”. Ekipa wyjechała, dekoracje zostały, a dziś działa tu rodzinny park rozrywki, otwarty przez cały rok.

Sama Anchor Bay to skalista zatoczka ze stromym zejściem, a kąpiel jest tu tylko dla dobrych pływaków. Godziny, ceny na cały sezon, bilety, dojazd i widok na wioskę z klifu opisuje osobny przewodnik Popeye Village.

Golden Bay i Għajn Tuffieħa: plaże na zachodzie

Na zachodnim brzegu wyspy leżą dwie złote zatoki rozdzielone cyplem. Golden Bay to druga co do wielkości piaszczysta plaża Malty. Należy do parku Il-Majjistral, na obszarze Natura 2000. Zejście jest łatwe. Na miejscu wypożyczysz leżak i parasol, są sporty wodne, kawiarnia, toalety i parking. Wolno tu nawet grillować.

Golden Bay czy Għajn Tuffieħa? Zależy, ile chcesz zapłacić za ciszę. Do Għajn Tuffieħa schodzi się stromymi schodami albo żwirową ścieżką, za to ludzi jest zwykle mniej. Zatoka jest niezabudowana, plażą opiekuje się fundacja GAIA, a całe zbocze to teren chroniony. Nad nią stoi wieża wielkiego mistrza Lascarisa, tego samego, który postawił Czerwoną Wieżę.

Obie zatoki patrzą na zachód, więc wieczorem słońce chowa się prosto w morze. Zimą dzieje się to wcześnie. Ostatni autobus 44 z Għajn Tuffieħa do Valletty odjeżdża o 21:30, więc po zachodzie zdążysz wrócić bez taksówki.

Tu decyduje wiatr. Gdy wieje z północnego zachodu, w obu zatokach tworzą się silne prądy. Czerwona flaga oznacza wtedy kąpiel tylko na płyciźnie. Wszystkie plaże wyspy, od skał Sliemy po czerwony piasek Gozo, znajdziesz w przewodniku Plaże na Malcie.

1

2

3

4

1: Plaża Golden Bay, fot. Keith Camilleri / Unsplash, 2: Zatoka Għajn Tuffieħa, fot. Eva Darron / Unsplash, 3: Zachód słońca nad Għajn Tuffieħa, fot. Arjun Raj / Unsplash, 4: Zatoka Mellieħa między drzewami, fot. Bradley Pritchard Jones / Unsplash

Czerwona Wieża, która miała być niezwyciężona

W 1614 roku flota osmańska płynęła na zatokę św. Pawła. Tamtej zatoki pilnowała już wieża, więc okręty popłynęły dalej na północ. Weszły do Mellieħy, której nie bronił nikt. Zakon zapamiętał tę lekcję.

Naprawdę nazywa się Wieżą św. Agaty, po angielsku St Agatha’s Tower. Zbudowano ją w latach 1647⁠–⁠1648 za wielkiego mistrza Jeana Paula Lascarisa. Patronką została sycylijska męczennica Agata, symbol siły, którą wzywano przeciw najazdom. Nad wejściem jest tablica, na której wieża sama nazywa się postrachem wrogów. Skromnością nie grzeszyła.

Lascaris nie był lubiany. Wieże stawiał za pieniądze z podatków płaconych przez Maltańczyków. Ponurą minę do dziś nazywa się po maltańsku „wiċċ laskri”, czyli twarzą Lascarisa.

Wieża miała przetrwać oblężenie. Pod nią jest zbiornik z wodą dla załogi na 40 dni, a mury mają prawie 5 m grubości. Na czerwono pomalowano ją prawdopodobnie po to, żeby była widoczna z daleka. W czasie II wojny światowej działała tu stacja łączności, a jedna z wieżyczek do dziś służy wojsku.

Po wojnie wieża popadała w ruinę. Uratowała ją organizacja Din l-Art Ħelwa, która odnowiła ją w latach 1999⁠–⁠2001 i do dziś się nią opiekuje. Z dachu widać zatokę Għadira, rezerwat, Comino i Gozo.

Zima czy lato: co działa na północy poza sezonem?

Północ nie zamyka się na zimę. Popeye Village działa codziennie, tylko bez atrakcji wodnych. Czerwona Wieża ma krótsze godziny, a prom na Gozo pływa przez cały rok.

Rezerwat Għadira działa odwrotnie niż plaże. Latem jest zamknięty, a otwiera się jesienią i działa przez zimę i wiosnę, gdy ptaki tu przelatują i zimują. Jeśli przyjeżdżasz w grudniu, masz go na liście.

A plaża w grudniu? Na spacer i zachód słońca – tak. Na kąpiel tylko dla odpornych, bo morze jest chłodne, a poza sezonem nie licz ani na ratowników, ani na flagi. W 2026 roku obsługa plaż skończyła pracę 11 października. Latem dochodzą też regularne łodzie na Comino i letnia linia autobusowa do Popeye Village.

Pogodę miesiąc po miesiącu sprawdzisz na stronie Pogoda na Malcie, a zimowe wyjazdy mają osobne teksty: listopad, grudzień i styczeń.

Ċirkewwa: prom na Gozo i łodzie na Comino

Za Mellieħą wyspa się kończy. Na samym jej czubku leży Ċirkewwa, skąd odpływa prom Gozo Channel. Płynie ok. 25 minut i kursuje całą dobę, także z autami. Bilet kupujesz dopiero w Mġarr, przed powrotem na Maltę.

Z Mellieħy do Ċirkewwy jedziesz autobusem ok. 20 minut. Stąd na Gozo jest najbliżej. Ze Sliemy czy z Valletty wygodniej popłynąć szybkim promem prosto do Mġarr. Co zobaczyć na wyspie, podpowie przewodnik Gozo.

Na Comino płyną łodzie z Paradise Bay w Ċirkewwie, od maja do października co pół godziny, a poza sezonem rejsy sprawdź na przystani. Na Blue Lagoon wejdziesz tylko z bezpłatną rezerwacją. Jak ją zrobić, podpowiada przewodnik Blue Lagoon na Comino.

Nocleg w Mellieħie

Mellieħa to baza dla tych, którzy chcą mieć piasek pod nosem i Gozo w zasięgu ręki. Do Valletty jedziesz za to dłużej niż ze Sliemy. Coś za coś. Jeśli chcesz rano zejść na plażę Għadira, a po południu złapać prom w Ċirkewwie, sprawdź noclegi w Mellieħie na Booking.com.

Jak Mellieħa wypada na tle Valletty, Sliemy czy Buġibby, pokazuje porównanie Gdzie spać na Malcie.

Jak dojechać do Mellieħy autobusem

Bilety, karty Explore i wszystkie promy znajdziesz w tekście Komunikacja na Malcie.

Najczęstsze pytania